YI LIJUN

CHINY - PEKIN

Urodzona 4 grudnia 1934 roku w prowincji Hubei w Chinach.

W dzieciństwie doświadczyła japońskiej okupacji (1937-1945). Jej dzieciństwo było jednak nietypowe, głównie ze względu na to, że ojciec zachęcał ją do nauki, co było niespotykane w tamtych czasach wśród dziewczynek ze zwykłych rodzin.

Studiowała przez rok na Wydziale Filologii Chińskiej Uniwersytetu Wuhańskiego (武汉大学), a w 1954 roku otrzymała stypendium rządu chińskiego i wyjechała do Polski na studia polonistyczne na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Po powrocie do kraju do 1962 roku pracowała jako redaktorka i dziennikarka w Chińskim Radiu Międzynarodowym (sekcja radziecko-wschodnioeuropejska).

Od 1962 (przez ponad 40 lat) roku pracowała na Pekińskim Uniwersytecie Języków Obcych.

Publikacje

  • Yi Lijun przyczyniła się do poszerzenia chińskiej encyklopedii i „Wielkiego słownika literatów obcych” o informacje o polskich pisarzach (około 300 haseł), zajmuje się także badaniami nad literaturą i opublikowała ponad 60 prac naukowych w polskiej i chińskiej prasie naukowej.
  • Yi Lijun organizuje i uczestniczy w międzynarodowych konferencjach, gdzie promuje polską kulturę i literaturę.
  • Recepcja literatury polskiej w Chinach, w: Literatura polska w świecie, red. R. Cudak, t. III, Katowice 2010. 
  • Twórczość Henryka Sienkiewicza w Chinach, „Postscriptum Polonistyczne” 2010, nr 2. 
  • Wybór prac krytyczno-literackich o literaturze polskiej (2011)
  • Zarys historii powojennej literatury polskiej (monografia).
  • Literatura polska (monografia).
  • O artykułach Yi Lijun o literaturze polskiej, np.: O współczesnej prozie polskiej, O współczesnej dramaturgii polskiej,  O poezji polskiej XX wieku, Polski realizm socjalistyczny przed i po „odwilży”, Polska literatura kobieca, Ponowne czytanie „Popiołów” Stefana Żeromskiego, Zbuntowana dusza – o „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza, Zbliżyć się do Czesława Miłosza i wielu innych zob. np.: Zhao Gang, Profesor Yi Lijun, „Postscriptum Polonistyczne” 2010, nr 2.
  • Dwa razy uhonorowano ją odznaczeniem Zasłużony dla Kultury Polskiej (1984, 1997).
  • Otrzymała tytuł „Wzorowego nauczyciela miasta Pekin” w 1995 roku.
  • Prezydent odznaczył ją Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP w 2000 roku.
  • W 2004 roku otrzymała Medal Komisji Edukacji Narodowej od ministra Edukacji Narodowej i Sportu RP.
  • W 2004 roku otrzymała tytuł „Senior Zawodu Tłumacza Literatury Obcej” od Zarządu Głównego Ogólnochińskiego Stowarzyszenia Tłumaczy.
  • W 2007 roku otrzymała tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego.
  • Otrzymała tytuł „Ambasadora Polszczyzny” w 2008 roku.
  • Prezydent RP odznaczył Profesor Yi i jej męża Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej podczas wizyty w Chinach w 2012 roku.
  • W 2012 roku otrzymała nagrodę Transatlantyk.
  • W 2018 roku otrzymała nagrodę Chińskiego stowarzyszenia tłumaczy (TAC) The Lifetime Achievement Award in Translation (中国翻译文化终身成就奖), czyli najbardziej prestiżową nagrodę dla tłumaczy w Chinach.

W 1962 roku Yi Lijun rozpoczęła pracę na Pekińskim Uniwersytecie Języków Obcych (dawniej: Pekiński Instytut Języków Obcych), gdzie przez ponad 40 lat uczyła języka polskiego.

Przez dwa lata uczyła także chińskiego na Uniwersytecie Warszawskim.

Yi Lijun przyznaje, że od dziecka interesowała się literaturą, a roczne studia sinologiczne na Uniwersytecie Wuhańskim nie tylko poszerzyły jej znajomość literatury chińskiej, ale także języka chińskiego, co miało okazać się pomocne w późniejszej działalności tłumaczeniowej.

Pani Profesor tłumaczy dzieła bezpośrednio z języka polskiego i ma w swoim dorobku wiele przekładów literatury polskiej, m.in. Mickiewicza, Sienkiewicza i Iwaszkiewicza.

Tłumaczenia (z języka polskiego)

Borowski:

            „Proszę państwa do gazu” (1992)

Brzechwa:

            „Tańcowała igła z nitką” (1989)

Ficowski:

            „Lipiec” (1989)

Fredro:

            „Małpa w kąpieli” (1989)

Goldnikowa:

            „Strzał w dziesiątkę” (1989)

Gombrowicz:

            Wybrane fragmenty z „Dzienników” (2004)

            „Ferdydurke” (2006), wydanie tajwańskie, razem z Yuan Hanrong

Hłasko:

                        „Plankton doktora X” (1988)

Iredyński:

                        „Czysta miłość” (1987)

Iwaszkiewicz:

                        „Pożegnanie ze światem” (1980)

                        „Poziomka” (1980, 2004)

                        „Biłek” (1980)

                        „Zygfryd” (1980)

                        „Ikarus” (1983)

                        „Płynąć pod prąd” (1986)

                        „Szmaragdowe oczy” (1986)

                        „Nocleg w górach” (1986)

                        „Żelazowa Wola” (1986)

                        „Sława i chwała” (tom I-III), razem z Pei Yuanying

                        „Młyn pod Lutynią” (1992)

                        „Tatarak” (1996)

                        „Poziomka” (1996)

Kamiński:

            „Zwycięstwo Antka” (1992)

Kierst:

            „Sosna” (1989)

Konopnicka:

                        „Rok 1835” (1983)

                        „Dym” (1996)

Kraszewski:

            „Kwiat paproci” (1989)

Kuncewiczowa:

            „Wielkie sprawy” (1995)

Mickiewicz:

                        „Dziady część trzecia” (1976)

                        „Powódź” (1980)

                        „Do przyjaciół Moskali” (1980)

                        „Przedmieście” (1980)

                        „Pomnik Piotra Wielkiego” (1981)

                        „Petersburg” (1981)

                        „Pan Tadeusz” (1998), razem z Lin Hongliang

                        „Dziady, cz. III” (2000)

                        „Dziady, cz. IV” (2000)

Miłosz:

                        „Dar” (1981)

                        Wybór poezji (1981)

Mrożek:

                        Wybór 8 mikroopowiadań (1988)

Nałkowska:

            „Profesor Spanner” (1992)

            „Noc podniebna” (1995)

Ożogowska:

            „Chłopak na opak, czyli z pamiętnika pechowego Jacka” (1992)

Ożóg:

                        „Chustka” (1988)

Pijanowski:

            „Pstra krowa” (1989)

Pilot:

                        „Panny szczerbate” (1987)

Porazińska:

            „Pasterz tysiąca zajęcy” (1989)

Różewicz:

                        „Moja cioteczka” (1984)

                        „O sobie samym – zwątpienie” (1987)

                        „Na placówce dyplomatycznej” (1988)

Rudnicki:

            „Złote okna” (1992)

            „Czysty nurt” (1996)

Sandauer:

                        „O tendencjach we współczesnej literaturze polskiej” (1987)

Sienkiewicz:

            „Krzyżacy, tom I-III” (1996), razem z Zhang Zhenhui

            „Krzyżacy” (2011), razem z Zhang Zhenhui

            „Ogniem i mieczem, tom I-II” (1997), razem z Yuan Hanrong

            „Ogniem i mieczem, tom I-II” (2011), razem z Yuan Hanrong

            „Potop, tom I-III” (2001), razem z Yuan Hanrong

            „Potop, tom I-III” (2011), razem z Yuan Hanrong

            „Krzyżacy, tom I-II” (2002), razem z Zhang Zhenhui

            „Pan Wołodyjowski” (2011), razem z Yuan Hanrong

            Dzieła wszystkie (2011)

Stanuch:

            „Ptak nocny” (1989)

Stawiński:

            „Godzina W” (1992)

Szymborska:

            Wybór poezji (1997)

Tokarczuk:

            „Prawiek i inne czasy” (2003), razem z Yuan Hanrong;

„Prawiek i inne czasy” (2006)

„Prawiek i inne czasy” (2006), wydanie tajwańskie

„Dom dzienny i dom nocny” (2007), wydanie tajwańskie, razem z Yuan Hanrong

Tuwim:

                        Wybór poezji (1987)

Wantuła:

                        „Dom z moich rąk” (1988)

Wawiłow:

            „Czupiradło” (1989)

Wawrzkiewicz:

            „Światełko: wybór wierszy” (2013), razem z Zhao Gang

Żukrowski:

                        „Pilszka” (1988)

            „Noce Ariadny” (1992)

Inne:

            Wybór klechd i baśni polskich (1989)

            Wybór poezji z czterech państwa Europy Wschodniej. Część polska (1991)

            Wybór poezji polskiej XX wieku (1992)

            Mirza (2003)

Przewiń do góry